संपादकीय: देवाच्या दारीही पैशाचाच खेळ? त्र्यंबकेश्वरचा ‘ब्रेक दर्शन’ निर्णय म्हणजे गरिबांच्या श्रद्धेचा अपमान
त्र्यंबकेश्वर: श्रद्धा आणि भक्तीला जेव्हा बाजारू स्वरूप प्राप्त होते, तेव्हा सामान्य माणसाचा व्यवस्थेवरचा विश्वास उडू लागतो. त्र्यंबकेश्वर देवस्थानने ‘काळा बाजार रोखण्यासाठी’ म्हणून २५०० रुपयांचे ‘ब्रेक दर्शन’ सुरू केले आहे, पण हा निर्णय म्हणजे प्रशासकीय पातळीवर अधिकृतरीत्या केलेला ‘कायदेशीर काळा बाजार’ तर नाही ना, असा सवाल आता उपस्थित होत आहे.
गर्दीचे नियोजन की श्रीमंतांचे लाड?
मंदिरात तासनतास रांगेत उभे राहणारे हजारो भाविक हे सामान्य कुटुंबातील असतात. उन्हात, पावसात लहान मुले आणि वृद्धांना घेऊन रांगेत उभे राहणाऱ्या या भाविकांच्या श्रद्धेचा विचार करण्याऐवजी, अवघ्या ८ मिनिटांत दर्शन देणारी २५०० रुपयांची ही योजना गरिबांच्या जखमेवर मीठ चोळणारी आहे.
महत्त्वाचे प्रश्न जे अनुत्तरित आहेत:
भेदभावाची भिंत: विज्ञानाच्या युगात आपण समतेच्या गप्पा मारतो, मग देवाच्या गाभाऱ्यात गरीब आणि श्रीमंत असा उघड भेदभाव करणे कितपत योग्य आहे?
अंमलबजावणीतील त्रुटी: काळा बाजार रोखण्यासाठी तंत्रज्ञानाचा वापर करून रांगांचे नियोजन करण्याऐवजी थेट ‘पैसे द्या आणि पुढे जा’ ही वृत्ती भ्रष्टाचाराला नवे मार्ग मोकळे करून देणारी ठरू शकते.
सर्वांना समान वेळ का नाही?: प्रशासनाने जर ८ मिनिटांत दर्शन देण्याची यंत्रणा विकसित केली आहे, तर तिचा फायदा सामान्य भाविकाला का मिळत नाही? सर्वांनाच १ ते २ तासांत दर्शन मिळेल, असा अभ्यास देवस्थान का करत नाही?
निष्कर्ष:
देवस्थानचा हा निर्णय म्हणजे रांगेत उभ्या राहणाऱ्या सामान्य जनतेच्या संयमाची परीक्षा आहे. जर प्रशासन ५०० श्रीमंतांसाठी विशेष व्यवस्था करू शकते, तर लाखो सामान्य भाविकांचा वेळ वाचवण्यासाठी आधुनिक ‘क्यु मॅनेजमेंट’ (रांग व्यवस्थापन) का राबवू शकत नाही? श्रद्धेच्या ठिकाणी पैशांच्या ढिगापेक्षा भक्तीच्या भावाला महत्त्व असणे गरजेचे आहे.
संपादक : उमेश कुलकर्णी 9822548429
