अभिनयाचा ‘नटसम्राट’ हरपला

ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे निधन; अभिनयाचा ‘नटसम्राट’ हरपला

गोव्यातील निवासस्थानी हृदयविकाराचा तीव्र झटका; वयाच्या ७५व्या वर्षी घेतला अखेरचा श्वास
मुंबई : मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील आपल्या दमदार अभिनयाने, प्रभावी संवादफेकीने आणि विविधांगी भूमिकांनी रसिकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवणारे ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे गुरुवारी, ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी निधन झाले. ते ७५ वर्षांचे होते. गोव्यातील त्यांच्या निवासस्थानी त्यांना हृदयविकाराचा तीव्र झटका आला. त्यानंतर त्यांना तातडीने रुग्णालयात नेण्यात आले. मात्र, डॉक्टरांच्या प्रयत्नांनंतरही त्यांना वाचवता आले नाही. सकाळी सुमारे ५.२० वाजता त्यांना मृत घोषित करण्यात आले.
नाना पाटेकर यांच्या निधनाच्या वृत्ताने संपूर्ण भारतीय चित्रपटसृष्टीला मोठा धक्का बसला आहे. त्यांच्या निधनाने अभिनयातील एक स्वतंत्र आणि प्रभावी आवाज कायमचा शांत झाला आहे. त्यांच्या जाण्याने मराठी तसेच हिंदी मनोरंजन विश्वात शोककळा पसरली असून, चाहते, कलाकार, दिग्दर्शक आणि विविध क्षेत्रांतील मान्यवरांकडून श्रद्धांजली व्यक्त केली जात आहे.
दमदार अभिनयाची स्वतंत्र ओळख
नाना पाटेकर हे केवळ लोकप्रिय अभिनेते नव्हते, तर आपल्या प्रत्येक भूमिकेला वेगळा आयाम देणारे कलाकार म्हणून त्यांची ओळख होती. त्यांच्या आवाजातील वजन, संवादफेकीतील ठामपणा, चेहऱ्यावरील भाव आणि व्यक्तिरेखेत पूर्णपणे मिसळून जाण्याची त्यांची शैली यामुळे त्यांनी भारतीय चित्रपटसृष्टीत स्वतःचे वेगळे स्थान निर्माण केले.
रंगभूमीपासून सुरू झालेला त्यांचा कलाप्रवास पुढे हिंदी आणि मराठी चित्रपटसृष्टीत मोठ्या उंचीवर पोहोचला. १९७८ मध्ये ‘गमन’ या चित्रपटातून त्यांनी चित्रपटसृष्टीत प्रवेश केला. त्यानंतर ‘अंकुश’, ‘परिंदा’, ‘प्रहार’, ‘क्रांतिवीर’, ‘तिरंगा’, ‘अग्निसाक्षी’, ‘खामोशी’ आणि ‘वेलकम’ यांसारख्या चित्रपटांमधील त्यांच्या भूमिका विशेष गाजल्या.
‘नटसम्राट’मधून मराठी रसिकांच्या मनात अढळ स्थान
मराठी चित्रपटसृष्टीतही नाना पाटेकर यांनी आपल्या अभिनयाची वेगळी छाप सोडली. ‘नटसम्राट’ या चित्रपटातील त्यांची भूमिका विशेष गाजली. रंगभूमीवरील ज्येष्ठ कलाकाराच्या आयुष्यातील भावनिक संघर्ष अत्यंत ताकदीने साकारताना त्यांनी प्रेक्षकांना अक्षरशः अंतर्मुख केले.
त्यांच्या अभिनयातील सहजता आणि भावनिक खोली यामुळे अनेक भूमिका प्रेक्षकांच्या मनात कायमच्या कोरल्या गेल्या. गंभीर भूमिका असो किंवा विनोदी व्यक्तिरेखा, नाना पाटेकर प्रत्येक भूमिकेत आपली स्वतंत्र शैली घेऊन आले.
राष्ट्रीय पुरस्कारांसह अनेक सन्मान
नाना पाटेकर यांच्या अभिनयाची दखल केवळ प्रेक्षकांनीच नव्हे, तर राष्ट्रीय पातळीवरही घेतली. त्यांच्या उल्लेखनीय अभिनयासाठी त्यांना तीन वेळा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला. २०१३ मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले.
अभिनयासोबतच त्यांनी लेखन आणि दिग्दर्शन क्षेत्रातही काम केले. ‘प्रहार’ या चित्रपटाच्या माध्यमातून त्यांनी दिग्दर्शनाची जबाबदारीही सांभाळली.
पडद्याबाहेरही संवेदनशील व्यक्तिमत्त्व
नाना पाटेकर यांची ओळख केवळ अभिनेता म्हणून नव्हे, तर सामाजिक बांधिलकी जपणारे व्यक्तिमत्त्व म्हणूनही होती. शेतकरी आणि ग्रामीण भागातील विविध प्रश्नांशी ते जोडले गेले होते. सामाजिक कार्यात त्यांनी प्रसिद्धीपेक्षा प्रत्यक्ष मदतीला अधिक महत्त्व दिले.
शेतकऱ्यांच्या अडचणी आणि ग्रामीण महाराष्ट्रातील परिस्थितीबाबत त्यांनी अनेकदा संवेदनशील भूमिका मांडली. सामाजिक कार्यासाठी त्यांनी ‘नाम फाउंडेशन’च्या माध्यमातूनही योगदान दिले.
अखेरच्या क्षणांपर्यंत सक्रिय
नाना पाटेकर हे आयुष्याच्या अखेरच्या टप्प्यापर्यंत अभिनय आणि सार्वजनिक कार्यक्रमांमध्ये सक्रिय होते. त्यांच्या निधनाच्या काही दिवस आधीही ते गोव्यातील एका कार्यक्रमात सहभागी झाले होते. त्यामुळे त्यांच्या अचानक निधनाच्या वृत्ताने चाहत्यांना मोठा धक्का बसला आहे.
रुग्णालयातील डॉक्टरांच्या माहितीनुसार, त्यांना गोव्यातील निवासस्थानी बेशुद्ध अवस्थेत आढळल्यानंतर रुग्णालयात आणण्यात आले. डॉक्टरांनी सुमारे ४५ मिनिटे सीपीआर देऊन त्यांना वाचवण्याचा प्रयत्न केला; मात्र त्याला यश आले नाही.
मान्यवरांकडून श्रद्धांजली
नाना पाटेकर यांच्या निधनानंतर चित्रपटसृष्टीसह विविध क्षेत्रांतील मान्यवरांनी शोक व्यक्त केला आहे. केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनीही त्यांच्या निधनाबद्दल दुःख व्यक्त करत नाना पाटेकर यांच्याशी असलेल्या जवळच्या संबंधांच्या आठवणी जागवल्या.
उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्यासह अनेक मान्यवरांनीही त्यांच्या निधनावर शोक व्यक्त केला आहे.
नाना पाटेकर यांच्या निधनाने भारतीय चित्रपटसृष्टीतील एका अष्टपैलू, संवेदनशील आणि प्रभावी कलाकाराचा प्रवास संपला आहे. त्यांच्या भूमिका, संवाद आणि अभिनयाची शैली पुढील अनेक पिढ्यांच्या स्मरणात राहील.
नाना पाटेकर यांच्या स्मृतींना भावपूर्ण श्रद्धांजली!

प्रतिनिधी सिंथिया कोरिया