खानदेशची शान: पारंपरिक आणि भक्तीमय वातावरणात रंगणार कानबाई माता उत्सव आणि रोटांचा कार्यक्रम!…
सोमेश मुळे जळगाव: खानदेशची संस्कृती, परंपरा आणि लोकजीवनाचा सळसळता उत्साह म्हणजे ‘कानबाई उत्सव’. संपूर्ण खानदेशात अत्यंत आदराचे, श्रद्धेचे आणि मानाचे स्थान असलेल्या कानबाई माता उत्सवाला यंदा विशेष उत्साह दिसून येत आहे. यावर्षी रविवार, २३ ऑगस्ट २०२६ रोजी हा महाउत्सव आणि माताजींच्या रोटांचा मुख्य कार्यक्रम साजरा केला जात आहे.
कानबाई माता ही खानदेशची कुलदैवत मानली जाते. श्रावण महिन्यात या उत्सवाला सुरुवात होते. हा केवळ एक धार्मिक विधी नसून खानदेशी संस्कृतीचा आणि कौटुंबिक एकत्रिकरणाचा एक मोठा सोहळा आहे. नोकरी-व्यवसायानिमित्त बाहेरगावी असलेले सगळे कुटुंबीय या दिवसांत आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.
* माताजींचे आगमन: शुक्रवारी किंवा शनिवारी माताजींच्या मूर्तीची किंवा प्रतीकात्मक घटाची स्थापना केली जाते.
* नयनरम्य सजावट: घराघरांमध्ये आकर्षक मखर आणि फुलांची सजावट केली जाते.
* अखंड दिवा: माताजींच्या समोर विसर्जनापर्यंत अखंड दिवा जळत ठेवला जातो.
रविवार, २३ ऑगस्ट रोजी या उत्सवाचा मुख्य दिवस म्हणजेच ‘रोटांचा कार्यक्रम’ आहे. कानबाईच्या पूजेमध्ये रोटांच्या नैवेद्याला सर्वोच्च महत्त्व आहे.
* प्रसाद अत्यंत शुद्धतेने आणि कडक नियमांचे पालन करून बनवला जातो.
* गव्हाच्या पिठापासून बनवलेले हे रोट (जाडसर पोळ्या) मातीच्या किंवा लोखंडी तव्यावर भाजले जातात.
* सामूहिक भोजन: या दिवशी सगेसोयरे, नातेवाईक आणि शेजाऱ्यांना रोटांच्या महाप्रसादासाठी आमंत्रित केले जाते.
सोमवारी सकाळी माताजींची ढोल-ताशांच्या गजरात आणि खानदेशी अहिराणी लोकगीतांच्या सुरांमध्ये भव्य मिरवणूक काढली जाते. “कानबाई चालली सासरला…” अशा भावूक वातावरणात नदी किंवा जलाशयामध्ये माताजींचे विसर्जन केले जाते.
हा उत्सव खानदेशची पारंपरिक ओळख टिकवून आहे. यंदाही २३ ऑगस्ट रोजी घराघरात कानबाई मातेच्या जयघोषाने आणि रोटांच्या सुवासाने संपूर्ण खानदेश परिसर भक्तीमय होणार यात शंका नाही.
